Cây rẻ quạt hay còn gọi xạ can, lưỡi đồng. Tên khoa học: Iris domestica) là một loài cây bụi thuộc họ Diên vĩ có nguồn gốc từ Trung Quốc và Nhật Bản.
Cây thuộc loại thân thảo, có thân rễ dài, mọc bò sát đất, thân cao khoảng 0,5m mang lá mọc thẳng đứng dài 1m. Lá cây hình ngọn giáo dài mọc thẳng xếp hai dãy trên một mặt phẳng, gân lá song song. Cụm hoa có cuống dài 20–40 cm, bao hoa có 6 mảnh màu vàng, cam có đốm đỏ. Quả nang hình trứng có sọc ngang, chứa nhiều hạt nhỏ màu xanh đen, hình cầu, sáng bóng.
Cây mọc hoang dại vùng đồi núi trung du, bãi cỏ sườn núi, ven suối, bãi bồi ven sông. Cây trồng bằng hạt hay tách bụi. Trên thế giới chủ yếu mọc ở Ấn Độ, Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Lào, Philipin. Ở Việt Nam có nhiều tại Lào Cai, Lạng Sơn, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ.
Rẻ quạt chữa viêm họng
Theo Đông y, rẻ quạt mang tính hàn, vị đắng, có tác dụng thanh nhiệt giải độc, chỉ khái hóa đàm, tán kết tiêu viêm, lợi tiêu hóa, có thể hỗ trợ chữa được nhiều bệnh về họng. Thân và rễ có chứa thành phần belamcandin, tectoridin, irisfloretin, shekanin. Cây có tác dụng hỗ trợ chữa viêm họng, ho đờm, đau nhức tai, đau amidan, rối loạn tiêu hóa và một số lợi ích hỗ trợ chữa vết thương ngoài da.
Hỗ trợ chữa viêm họng cấp tính
Khi bị viêm họng nhẹ: Lấy 9gam rẻ quạt, 6gam bạc hà, 6gam cam thảo, 9gam kim ngân hoa đem sắc lấy nước uống trong ngày.
Khi bị viêm họng nặng: Lấy 12gam rẻ quạt, 12gam cát cánh, 8gam hoàng cầm, 8gam cam thảo đem sắc lấy nước uống trong ngày. Thời vua chúa, 4 vị thuốc này thường được tán thành bột và trộn đều vào nhau. Khi sử dụng,
lấy thuốc ra uống cùng nước đun sôi để ngoại. Bài thuốc này còn có tên gọi là “đoạt mệnh tán”, nghĩa là viêm họng nặng rất nguy hiểm và phải giành lại tính mệnh đang nguy cấp.
Cây rẻ quạt hỗ trợ chữa viêm họng hạt
Lấy lá cây rẻ quạt cắt ngắn chừng 1 đốt ngón tay cho vào chén, giã nát sau đó thêm nước ấm quấy đều. Đợi nước lắng cặn thì chắt lấy phần nước trong và uống từ từ. Sau khi uống khoảng 1 phút sẽ thấy cổ họng nóng rát nhưng ngay sau đó sẽ không còn cảm giác đau, khó nuốt của viêm họng. Bạn thực hiện bài thuốc này vào buổi tối trong khoảng 3-5 ngày thì khỏi.
Sử dụng Củ rẻ quạt đem nướng chín kỹ cùng muối sau đó cho vào hũ thủy tinh bảo quản kín. Mỗi ngày 3 lần lấy ra một ít ngậm rồi sau cùng nuốt nước xuống cổ họng. Nhai và nuốt cả bã có thể khiến niêm mạc miệng bị phồng rộp bởi vậy bạn không nên nhai nhé. Niêm mạc họng rất mỏng và yếu bởi vậy, củ rẻ quạt cần được nướng chín kỹ cùng với muối.
Dùng Rễ rẻ quạt đem phơi khô, nhai cùng với muối hạt để sát trùng họng trong trường hợp bị viêm amidan, viêm họng hạt hoặc Rễ rẻ quạt đem sao vàng, bảo quản kín. Mỗi ngày lấy ra một chút sắc với nước uống ngày 2-3 lần. Bạn uống trong khoảng 3-5 ngày là khỏi bệnh. Hoặc lấy 5-6 gam cả thân và rễ rẻ quạt đem sắc lấy nước uống mỗi ngày.
Để thuốc được tác dụng tốt nhất, bạn nên kết hợp thêm 1-2 củ sâm đại hàng, 1gam cam thảo và 1-2 lá mạch môn sắc lấy nước uống hàng ngày đều đặn. Dùng 8gam rễ rẻ quạt phơi khô, 8gam hạt đậu chiều sao vàng, 8gam dây cam thảo tươi, 10gam sài đất sấy. Đem các vị thuốc này vào nước đun với 400ml nước tới khi còn ¼ thì bỏ ra bát, chia làm nhiều lần để uống trong ngày.
Hỗ trợ chữa viêm họng, đau họng từ bên ngoài
Lấy 10 – 20 gam thân rễ rẻ quạt tươi, nhúng qua nước sôi, đem giã nát với muối hạt. Nước ngậm và nuốt dần, bã thuốc đem hơ nóng và đắp và cổ.
Vài chục năm trước đây, cây rẻ quạt được nhiều người xem như một loại thuốc kháng sinh đặc hiệu cho tất cả các nhóm bệnh viêm nhiễm ở đường hô hấp trên như: viêm a mi đan mãn và cấp tính, viêm thanh quản, viêm họng
hạt, ngứa cổ, phát âm khàn tiếng, ăn uống nuốt đau họng, cảm cúm, ho, sổ mũi.
Lưu ý:
Tác dụng của sản phẩm có thể đến sớm hay muộn tùy thuộc vào cơ địa từng người
Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
